SMRTONOSNE STRELE: Kako je Vojska Republike Srpske iznad Goražda oborila prvi NATO avion

SMRTONOSNE STRELE: Kako je Vojska Republike Srpske iznad Goražda oborila prvi NATO avion


Kasnog poslepodneva 10. aprila 1994. godine pre 24 godine dva borbena aviona F-16C iz sastava RV SAD iznenada su napala položaje Hercegovačkog korpusa Vojske Republike Srpske (VRS) u okolini Preljuče i Golog Vrha, 12 kilometara od zaštićene zone UN Goražda.

Napad na srpske položaje izvršen je na zahtev komandanta UNPROFORA-a za Bosnu i Hercegovinu, engleskog generala Majkl Rouza, koji je zatražio vazduhoplovnu podršku. Kao okidač za Rouzovu reakciju navodno je bio izveštaj posmatrača koji su ga obavestili o direktnim napadima tenkova VRS na muslimanske jedinice. Goražda je bila “bezbedna zona” UN i na osnovu svog statusa ova enklava je imala pravo da traži pomoć, a NATO pakt, kako će se kasnije kroz istoriju i pokazati, puno pravo da i pri najmanjem incidentu reaguje.

Napad dva američka F-16 označiće početak direktnog umešavanja u sukob u BiH i prvu borbenu misiju iz vazduha na zemaljske ciljeve koje je izvršio NATO od svog osnivanja 4. aprila 1949. godine.

Sledećeg dana NATO je ponovio napade na položaje VRS u rejonu Goražda.

Međutim ni VRS nije ostala dužna i odgovorila je na napade. Pa je tako između Sarajeva i Goražda 15. aprila pogođen ja izviđački avion franuske ratne mornarice Etendard-IVP evidencijskog broja 115 iz sastava 16. eskadrile francuske mornarice.

Pomenuta letelica sa još jednim avionom istog tipa na izvđacki zadatak je poleteo sa nosača aviona Klemenso. Od eksplozije, kako se pretpostavlja, rakete zemlja-vazduh lansirane sa ramena tipa Strela-2M teško je oštećen repni deo aviona. Pilot je uspeo da vrati avion na nosač aviona.

Prvi oboreni borbeni avion NATO pakta na ovim prostorima, bio je britanski Sea Harrier ev. br. XZ 498 iz sastava 801. skvadrona RM Velike Britanije. Njega je 16. aprila 1994. godine iznad Goražda pogodila raketa Strela-2M, lansirana sa položaja VRS.

Američki avioni A-10A sa svojim topovima dejstvovali su po položajima VRS. Međutim, GŠ VRS je tvrdio da su avioni dejstvovali po civilnom stanovništvu u selu Dobraševići. Posle obaranja aviona Sea Harrier koji je nadletao zonu borbenih dejstava VRS, lakim prenosnim sistemom Strela-2M u istočnu Bosnu je upućena 3. ssrb Kub. Premeštanje je vršeno noću, pomoću šlepera tegljaca koji su vukli labudice. Iako su ssrb Kub mobilne, ovakav način transporta je vršen zbog štednje goriva, ciji se nedostatak osećao tokom celog perioda trajanja rata. Treća ssrb (3. ssrb) je razmeštena u rejonu Han Stjenica između Sokoca i Rogatice. Ipak do upotrebe baterije nije došlo zbog takvog stava politickog i vojnog vrha Republike Srpske.

Rat u Bosni trajao je 1992. do 1995. godine, a sami neredi su direktna posledica raspada Jugoslavije. Sukob je okončan potpisivanjem Dejtonskog sporazuma, kojim je BiH podeljena na dva entiteta: muslimansko-hrvatski i Republiku Srpsku.

+ Trenutno nema komentara

Dodajte komentar