“DAN D” KOJI JE PROMENIO TOK ISTORIJE: Erotska pustolovina i fake news

“DAN D” KOJI JE PROMENIO TOK ISTORIJE: Erotska pustolovina i fake news

U.S. Army Signal Corps via AP, File


Američki predsednik Donald Tramp i nemačka kancelarka Angela Merkel planiraju da se pridruže liderima iz Britanije, Francuske i ostalih zemalja na obeležavanju 75 godina od Dana D, savezničkog iskrcavanja u Normandiji 1944. godine, koje je promenilo tok Drugog svetskog rata u Evropi.

Louis Weintraub/Pool Photo via AP, File

Louis Weintraub/Pool Photo via AP, File

Lideri će posmatrati paradu brodova i nalete aviona u južnom engleskom gradu Portsmutu, gde se odaje počast za više od 150.000 britanskih, američkih, francuskih i ostalih savezničkih vojnika koji su krenuli na zapad Francuske, tada pod okupacijom nacističke Nemačke.

AP Photo/Bill Allen, File

AP Photo/Bill Allen, File

Britanska premijerka Tereza Mej rekla je da će ovaj događaj “potvrditi trajni značaj zapadnog saveza i zajedničke vrednosti na kojima je on zasnovan”, prenela je agencija DPA. Kraljica Elizabeta rekla je u poruci učesnicima da su “mornari, vojnici i vazduhoplovci iz 14 zemalja pokazali ogromnu hrabrost, oštroumnost i odlučnost”. Ona je dodala da je uspeh ove operacije bio moguć samo zahvaljujući savezničkim naporima na drugim ratištima u Evropi i dalje.

Dan D je događaj koji je bio prekretnica u Drugom svetskom rat, a ovo je pet manje poznatih činjenica o tom istorijskom iskrcavanju koje je počelo 6. juna 1944. godine.

Erotska pustolovina

“Kad su došli Nemci, rekli smo muškarcima da se sakriju. Kada su stigli Amerikanci, morali smo da krijemo žene”. Ova francuska šala odnosi se na “erotsku pustolovinu” koju je američka vojska obećala vojnicima koji su pošli u Francusku, piše istoričarka Meri Luiz Roberts u knjizi “Šta vojnici rade: Seks i američki vojnici u Drugom svetskom ratu u Francuskoj”.

U.S. Army Signal Corps Photo via AP

U.S. Army Signal Corps Photo via AP

Američka vojna propaganda oslikavala je Francusku “kao veliki bordel s 40 miliona hedonista”.

Čitaoci američkog vojnog časopisa “Stars And Stripes” mogli su da nauče francuske fraze za “Jako si lepa”, “Nisam oženjen” i “Jesu li ti roditelji kod kuće?”. Na nemačkom, pak, mogli su samo da nauče kako se kaže “Nema cigareta” ili “Predajte se!”.

AP Photo/Pete J. Carroll, File

AP Photo/Pete J. Carroll, File

Američki promiskuitet izazvao je bes lokalnog stanovništva u gradovima poput L’ Avra i Rema, gde su vojnici imali seksualne odnose “po parkovima, grobljima, ulicama i napuštenim zgradama”.

Više od 150 američkih vojnika osuđeno je za silovanje. Većina njih bili su crnci, što je među francuskim civilima izazvalo zgražavanje “američkom rasnom nepravdom”.

Strah od poraza  

Kako se Dan D približavao, saveznici su se sve više plašili poraza. Zapovednik savezničkih snaga i budući američki predsednik Dvajt Ajzenhauer napisao je 5. juna da je u slučaju neuspeha “krivica jedino na njemu”.

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

“Moja odluka da krenemo u napad u to vreme i na tom mestu zasnovana je na najboljim dostupnim podacima. Vojnici, na tlu, u vazduhu i na moru služili su hrabro i odano kako je od njih dužnost i zahtevala”, pisao je Ajzenhauer unapred.

Savezničke snage brzo su stekle kontrolu nad plažama Juta, Gold, Džuno i Svord. Ali na Omahi, petoj plaži, žrtava je bilo mnogo pa je i stekla tužan nadimak – krvava Omaha. Visoke litice su na Omahi Nemcima davale prednost.

AP Photo/Thibault Camus

AP Photo/Thibault Camus

Deo od 2.500 američkih žrtava na toj plaži stradao je od neprijateljske vatre, a deo ih se utopio. Utopili su se i neki padobranci jer ih je teška oprema, od 30 do 40 kilograma, povukla pod vodu u dubokim močvarama u pozadini.

Tenkovi na naduvavanje

“Fake news” je fenomen savremenog doba, ali britanska vojska osmislila je i sprovela operaciju zavaravanja Nemaca i navela ih na to da misle da saveznici planiraju napad u Skandinaviji i zatim iskrcavanje u području oko Kalea, a ne u Normandiji.

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

Tenkovi na naduvavanje postavljeni su na britansku obalu nasuprot Kalea, a metalni mamci iskorišćeni tako da na nemačkim radarima izgleda kao da se ogromna vojska priprema da se iskrca blizu tog francuskog grada.

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

Lažne radijske poruke podmetnute su nemačkoj obaveštajnoj službi. Čak i pošto je Dan D započeo, Nemci su verovali da drugi talas napada ide prema Kaleu. Hitler je tek naknadno naredio da se nemačke snage premeste odatle na normandijski front.

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

War Footage From the George Stevens Collection at the Library of Congress via AP

Šifre indijanaca

Stvaranje šifrovanih poruka i njihovo dekodiranje uzelo bi previše vremena tokom iskrcavanja, a vrlo brzo bi ih shvatili i Nemci na istim talasnim dužinama. Amerikanci su zato za prenošenje poruka koristili Indijance, posebno Komanče, koji su govorili svojom, Nemcima nepoznatom terminologijom.

Džon Parker, sin jednog od govornika u šiframa Simonsa Parkera, seća se da mu je otac pričao da je “ludi beli čovek” bio Hitler, a “trudna ptica” bombarder.

AP Photo/Thibault Camus

AP Photo/Thibault Camus

Pogrešna invazija

Britanska kraljevska pošta izvinila se pre šest meseci pošto je objavila prigodnu poštansku markicu povodom 75. godišnjice Dana D. Na toj markici je umesto iskrcavanja u Normandiji prikazano iskrcavanje Amerikanca u Indoneziji, tada Holandskoj Novoj Gvineji.

 

+ Trenutno nema komentara

Dodajte komentar