U Martovskom pogromu uništeno 35 crkava i manastira, 18 kulturnih dobara

Srpska pravoslavna crkva (SPC) saopštila je danas da je tokom "Martovskog pogroma" na Kosovu i Metohiji, pre 22 godine, zapaljeno i uništeno 35 verskih objekata, uključujući 18 spomenika kulture, među kojima je i crkva Bogorodice Ljeviške u Prizrenu.

"Taj hram, jedan od najreprezentativnijih spomenika srednjovekovne Srbije, episkopsko središte Srpske Crkve u srednjem veku, monumentalni oblik dobio je u vreme kralja Milutina (1282-1321). Crkva je unekoliko obnovljena, prva Liturgija u njoj služena je šest godina kasnije, ali tragovi devastacije i požara nisu otklonjeni. To zdanje je 2006. stavljeno na listu spomenika pod zaštitom UNESKO-a", navela je SPC u saopštenju na svom sajtu.

U tim, kako je ocenila Crkva, "nezapamćenim vandalskim aktima ekstremista", od kojih su neki prenošeni uživo na lokalnim kosovskim televizijama, uništene su brojne ikone i nepokretna kulturna dobra koja su "vekovima preživela osmansku okupaciju i svetske ratove".

"17. mart 2004. godine posebno je bolno pogodio srpski narod i njegovu Crkvu zbog toga što se sve ovo dogodilo ne u vreme ratnog haosa, već u prisustvu više hiljada pripadnika međunarodnih mirovnih snaga KFOR-a, Kosovske policije i UNMIK-a od kojih niko nije javno preuzeo odgovornost za brojne propuste", dodaje se u saopštenju.

SPC je navela i da je "u rušilačkim napadima albanskih ekstremista" proterano 4.012 Srba, od kojih se većina do danas nije vratila u svoje domove, a u tim sukobima ubijeno je 19 osoba - osam Srba, kao i 11 Albanaca koji su stradali u obračunu sa pripadnicima međunarodnih snaga bezbednosti.

Povređeno je najmanje 170 Srba, kao i desetine pripadnika međunarodnih snaga koji su se sukobili s lokalnim Albancima štiteći Srbe i njihovu imovinu, navela je SPC, dodajući da je tada porušeno oko 800 srpskih kuća.

Martovske događaje na Kosovu i Metohiji osudili su Savet bezbednosti UN, kao i Evropska unija, a Parlamentarna skupština Saveta Evrope je 29. aprila 2004. donela rezoluciju.

Državna ceremonija obeležavanja Dana sećanja na 17. mart biće održana u Narodnom pozorištu u Beogradu, u 20 časova, a najavljeno je da će se obratiti premijer Đuro Macut i predsednik Srpske napredne stranke Miloš Vučević.

Na Kosovu i Metohiji, godišnjica će biti obeležena parastosima, polaganjima venaca izložbama i komemorativnim akademijama u Gračanici i Severnoj Mitrovici.

Povod za napade bila je nesreća u kojoj su se tri dečaka albanske nacionalnosti utopila u reci Ibar u selu Čabra u Ibarskom Kolašinu, za šta su Albanci optužili Srbe.

Prema pisanju Udruženja novinara Srbije, povod je bila lažna vest koja je bila objavljena 16. marta na Radio-televiziji Kosova, a usledilo je i pisanje drugih medija koji su pripisali odgovornost lokalnim Srbima bez ikakvih dokaza.

U nasilju Albanaca 17. marta 2004. godine etnički je očišćeno šest gradova i devet sela, a domove je napustilo više od 4.000 Srba.

Po podacima iz zvaničnog izveštaja Misije Ujedinjenih nacija na Kosovu (UNMIK) iz aprila 2004. godine, u neredima je ubijeno 19 osoba - osmoro Srba kao i 11 Albanaca koji su poginuli u sukobima sa pripadnicima međunarodnih snaga, dok noviji nezvanični podaci govore da je stradalo 15 Albanaca i 12 Srba.

Povređeno je više od 1.000 ljudi, među njima i desetine pripadnika međunarodnih snaga.

Zapaljeno je ili teško oštećeno oko 1.000 kuća u vlasništvu Srba, deset škola u većinski srpskim sredinama, kao i domovi zdravlja, pošte i druge institucije države Srbije.

Za 48 sati zapaljeni su Bogorodica Ljeviška, Prizrenska Bogoslovija i Hram Svetog Đorđa, crkva Hrista Spasa i konak manastira Svetih Arhangela kod Prizrena, miniran je manastir Svetih Kozme i Damjana u Zočištu, kao i manastir Devič nadomak Srbice.

U južnom delu Kosovske Mitrovice zapaljena je crkva Svetog Save, u Prištini je zapaljena crkva Svetog Nikole, a u Podujevu je polomljen krst sa kupole crkve Svetog Andreja Prozvanog.

Za dva dana oskrnavljeno je ili potpuno uništeno 35 crkava i manastira, a nestalo je ili oštećeno više od 10.000 vrednih fresaka, ikona, putira i mnogo drugih crkvenih relikvija.

Srbi su proterani iz Kosova Polja, Obilića, Plemetine, Lipljana, Uroševca, Đakovice, Gnjilana a po drugi put iz svojih domova morali su da beže i Srbi iz Belog Polja kod Peći, gde su ponovo zapaljene sve povratničke kuće.

Organizatori napada na Srbe nisu kažnjeni, a pojedinci koji su učestvovali u progonu, osuđeni su na minimalne zatvorske kazne.