Scena
08.07.2025. 20:55
Scena
17.07.2025. 22:05
Silvana Hadži-Đokić
Preporuka za čitanje
KLIMATSKA FIKCIJA - sve popularniji književni žanr
Roman iz 2015. "Istorija pčela“ je prvi roman Maje Lunde za odrasle. Dotad je pisala prozu za decu i lutala između literature i scenografije za film i TV.
Klimatski kvartet nastao je kao ideja tek nakon objavljivanja "Istorije pčela“. U njega pored nabrojanog spada i roman "Plavetnilo“, "Poslednji divlji konji“ i "San o drvetu“, planiran za objavljivanje na srpskom jeziku u ovoj kalendarskoj godini. Maja Lunde bavi se zagađenjem životne sredine na primeru insekata, izvora vode za piće, istrebljenja divljih životinja i retkih vrsta, kao i čuvanja ili gubljenja autohtonih vrsta semena.
Na samom početku karijere Maje Lunde činilo se da se njena karijera koleba između dečje književnosti i pokretnih slika – televizije i filma. Ali kada je 2015. objavila roman "Istorija pčela“ koji spada u žanr ekološke fantastike, bavi se posledicama klimatskih promena, pisanje je preovladalo sva druga interesovanja. Izbor je pao na "cli fi“ ("climate changing fiction“, odnosno klimatsku fikciju) podžanr, kome je kumovao novinar Den Blum.
Maja Lunde postala je uz Karla Uvea Knausgora jedan od norveških autora koji su oblikovali svetsku književnu scenu u protekloj deceniji i proslavili u planetarnim razmerama ovaj relativno mali jezik. Njihova prvorazredna proza, ovenčana nagradama i hvalama književnih kritičara ne samo u rodnoj zemlji, već širom planete, te je "Istorija pčela“ ovenčana Nacionalnom nagradom norveških knjižara, ali i svetskom slavom, prevedena na 35 jezika. U svetlu srpskih prevoda ova dva autora, njihov zajednički imenilac je Radoš Kosović, prevodilac i Knausgorovih dela i Klimatskog kvarteta Maje Lunde.
Vilijam, britanski biolog iz 19. veka, koji se trudio da izmisli novu vrstu košnice koja bi ga učinila slavnim; američki pčelar Džordž koji je 2007. godine uništen nakon što je izgubio svoje pčele od CCD-a (Colony Collapse Disorder) ili sindroma nestajanja kolonije pčela; i Tao, u Kini, 2098. godine, koja radi kao ručni oprašivač u distopijskom svetu gde su sve pčele nestale.
Glavni junaci "Istorije pčela“ su Kineskinja Tao koja živi u Sičuanu krajem XXI veka; pčele su zbog pesticida nestale sa lica zemlje koja je toliko zagađena da i kad su se, po zabrani tih otrova, vratile, čovek mora da mučnim radom oporavlja ono što je uništio. Najamnici među kojima je i Tao voćnjake naporno veštački ručno oprašuju polenom ne bi li eko-sistem bio obnovljen.
Gotovo 250 godina ranije, Vilijam iz Hartforšira u Engleskoj smišlja novu, bolju verziju košnice za pčele, dok tu, nedavno, u 2007. godini Džordž iz Otem Hila u Ohaju, SAD, sa nevericom gleda u svoje košnice iz kojih su pčele iščilele.
U osnovi sve tri priče su pčele, koje čovek nepromišljeno ugrožava. Ali, one su samo jedan, izuzetno važan aspekt romana; drugi, uporedni, jeste onaj koji izjeda sve tri porodice iznutra: košnice pčela koje izumiru simbolično su košnice porodica koje se rastaču zahvaljujući odsustvu zajedništva koje drži u jedinstvu kolonije pčela.
U košnici ove tri porodice nema zajedništva, a samim tim ni budućnosti. Sinovi ne žele da budu roditeljske marionete ili kopije. Edmund odlazi u London, slepo sledujući sudbinu, Džordžov Tom ne želi da bude pčelar nego pisac, a trogodišnji Vei-Ven hoće da bude bezbrižno dete i odbija da uči.
Postoji legenda da je bog, na molbu pčele da joj da žaoku i moć da njome ubije, pčeli dao žaoku presudivši da nakon uboda umre ona sama. Dodatno, kao vrsta, pčela umire od žaoke čovekove.
Scena
03.07.2025. 19:35
Šimon A. Đarmati: "JATAGAN-MALA bila je predratni beogradski BRONKS"
Komentari
